Çocuğunuzun yerine karar vermek çoğu zaman daha hızlı ve daha güvenli görünür. Ancak karar verme, deneyerek gelişen bir beceridir ve ancak kullanıldıkça güçlenir. Küçük yaşta seçim yapma fırsatı bulan çocuklar, ilerleyen yıllarda sorumluluk almayı, sonuçlarıyla yüzleşmeyi ve hata yaptığında toparlanmayı daha kolay öğrenir. Bu yazıda, kontrolü tamamen bırakmadan çocuğa nasıl alan açabileceğinizi ele alıyoruz.
Uygun bir başlangıç için Ankara Pedagog hakkında okuyabilirsiniz.
Yaşa uygun seçenekler sunun
Çocuğa sınırsız özgürlük vermek de her şeyi sizin belirlemeniz kadar yorucudur. Başlangıç noktası, ikiye ya da üçe sınırlanmış seçeneklerdir. Okul öncesi dönemde “Mavi tişörtü mü giymek istersin, yeşili mi?” gibi sorular yeterlidir. Okul çağında ödev saatini ya da hafta sonu etkinliğini birlikte planlamak mümkündür. Ergenlikte ise ders seçimi, arkadaş ortamı ve harçlık yönetimi gibi alanlarda daha geniş söz hakkı gerekir. Verdiğiniz seçeneklerin hepsinin sizin için kabul edilebilir olmasına dikkat edin. Aksi halde seçim yapıldıktan sonra fikir değiştirmek çocuğun güvenini zedeler.
Sonuçlarıyla baş etmesine izin verin
Karar vermenin en öğretici kısmı, sonucu yaşamaktır. Çocuk kalın montu istemeyip dışarıda biraz üşüyorsa, can güvenliği söz konusu olmadığı sürece bu deneyim ona bir şey öğretir. Hemen “Ben demiştim” demek yerine, “Üşüdün galiba, bir dahaki sefere neyi farklı yapabilirsin?” gibi merak eden bir soru sormak düşünmeyi destekler. Sağlık, güvenlik ve ciddi zarar riski olan konularda ise sınır koymak ebeveynin görevidir. Bu ayrımı çocuğa nedenleriyle açıklamak, kuralların keyfî olmadığını anlamasını sağlar.
Karar sürecinde yanında olun, yerine geçmeyin
Çocuk kararsız kaldığında çözümü hemen vermek yerine düşünmesine yardım edin. “Seçeneklerin neler?”, “Her birinin iyi ve zor tarafı ne olabilir?”, “Sence ne olursa kendini rahat hissedersin?” gibi sorular, ona kendi ölçütlerini fark ettirir. Verdiği kararı beğenmeseniz bile, çabasını ve düşünme biçimini takdir edin. Sürekli eleştirilen çocuk zamanla risk almaktan kaçınır ya da her adımda onay bekler. Kararsızlığın yoğun kaygıyla birlikte günlük yaşamı zorlaştırdığı durumlarda bir çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanından destek almak yararlı olabilir.
Daha fazlası için pedagog Ankara sayfasına göz atabilirsiniz.
Kendi tutumunuzu gözden geçirin
Çocuğun hata yapmasına tahammül etmek, çoğu zaman ebeveynin kendi kaygısıyla başa çıkabilmesine bağlıdır. Müdahale etmek istediğiniz anlarda kendinize bu durumun gerçekten tehlikeli mi yoksa yalnızca rahatsız edici mi olduğunu sorun. Rahatsız edici ama zararsız bir sonuçsa geri çekilmek çoğu zaman doğru adımdır.
Karar verme alanı bir günde genişlemez. Küçük seçimlerle başlayıp çocuğun olgunluğuna göre adım adım artırmak, hem özgüvenini hem de aranızdaki güveni besler.
İlgili okuma: Hastane Deneyimi Yaşayan Çocuğu Duygusal Olarak Hazırlamak