Çocuk ağladığında hemen “Ağlama, bir şey yok” demek çoğu ebeveynin refleksidir. Niyet genellikle çocuğu rahatlatmak ve onun acısını dindirmektir. Ancak bu cümle, çocuğa duygusunun yanlış ya da gereksiz olduğu mesajını da verebilir. Ağlamak, küçük bir çocuğun elindeki en temel iletişim yoludur ve bu yolun kapatılması zamanla bazı sonuçlar doğurabilir.
Görüşme süreci hakkında ayrıntılar Ankara Pedagog bölümünde yer alıyor.
“Ağlama” Cümlesi Çocuğa Ne Anlatır?
Çocuklar duygularını henüz adlandıramaz. Ebeveynin tepkisi, onlar için duygunun nasıl karşılanması gerektiğine dair ilk örnektir. Ağlarken susturulan çocuk, üzüntü, korku ya da öfke hissetmenin kabul görmediğini düşünebilir. Bu durumda duyguyu ortadan kaldırmayı değil, saklamayı öğrenir. Duygu yok olmaz; içeride kalır ve daha sonra öfke patlaması, içe kapanma ya da bedensel şikâyetler gibi farklı biçimlerde ortaya çıkabilir.
Uzun Vadede Görülebilecek Etkiler
Duyguları sık sık bastırılan çocuklarda kendini ifade etmekte zorlanma görülebilir. Büyüdüklerinde ne hissettiklerini fark etmekte güçlük çekebilir, yardım istemekten kaçınabilir veya zayıf görünme korkusu yaşayabilirler. Özellikle erkek çocuklara söylenen “Erkek adam ağlamaz” gibi kalıplar bu etkiyi güçlendirir. Elbette tek bir cümle bir çocuğun gelişimini belirlemez. Önemli olan, bu tepkinin tekrarlayan bir düzen hâline gelip gelmediğidir.
Yerine Ne Söylenebilir?
Önce çocuğun yanına inip göz hizasında durmak, sakin bir ses tonu kullanmak işe yarar. Ardından duyguyu adlandırmak gerekir: “Oyuncağın kırıldığı için çok üzüldün.” Bu cümle çocuğa anlaşıldığını hissettirir. Çözümü hemen sunmak yerine biraz beklemek, sarılmayı teklif etmek ve çocuğun hızına uymak da önemlidir. Sakinleştikten sonra neler olduğu birlikte konuşulabilir. Sınır koyma gereken durumlarda bile duyguyu kabul edip davranışı yönlendirmek mümkündür: “Kızgın olduğunu anlıyorum ama vurmak olmaz, istersen yastığa sarılabilirsin.”
Süreci birlikte planlamak için pedagog Ankara sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Ebeveynin Kendi Duygusu da Önemli
Çocuğun ağlamasına tahammül etmek her zaman kolay değildir. Yorgunluk, kalabalık ortam ya da kendi çocukluk deneyimlerimiz tepkimizi etkileyebilir. Sabrınızın tükendiğini fark ettiğinizde kısa bir mola vermek, derin nefes almak ve sonra geri dönmek zararlı değildir. Hata yaptığınızda çocuktan özür dilemek de duygusal öğrenme için güçlü bir örnektir.
Çocuğunuzun yoğun ve uzun süren ağlama nöbetleri yaşadığını, uyku ya da iştah değişiklikleri gösterdiğini fark ederseniz bir çocuk psikoloğundan destek almak yararlı olabilir. Küçük adımlarla duyguya yer açmak, çocuğun ilerideki ilişkilerine sağlam bir temel hazırlar.
Devamında şu sayfa da işinize yarayabilir: Oyun ve Öğrenme Ortamını Çocuğun Katılımıyla Düzenlemek